Weblog

Alsjeblieft geen kwart miljard over de balk smijten

Bijna tien jaar geleden zijn de 26 Nederlandse waterschappen een samenwerkingsverband aangegaan op het gebied van ICT. Daarmee was het Waterschapshuis geboren dat er voor zou gaan zorgen dat er één nieuwe gemeenschappelijke bedrijfssoftware-suite voor waterschappen zou komen. Tien jaar later is er onder de waterschappen grote twijfel over het voortbestaan van het Waterschapshuis. Wat ging er fout en wat kunnen gemeenten daarvan leren?

Geen TAX-i en toch € 17,2 miljoen kwijt
Een van de eerste projecten richtte zich op de ontwikkeling van een nieuw belastingensysteem voor waterschapsheffingen onder de naam TAX-i. De Europese aanbesteding werd gewonnen door Logica (het voormalige CMG en inmiddels overgenomen door het Canadese CGI). De andere leveranciers staakten hun investeringen in de waterschapsmarkt en ‘molken hun klanten’ nog enkele jaren uit via een ‘cash cow’ strategie. Maar TAX-i werd geen succes. Logica slaagde er herhaaldelijk niet in om de software conform afspraak op te leveren en uiteindelijk vertrouwden de waterschappen niet dat het ooit nog goed zou komen. Partijen dreigden met rechtszaken maar lieten het uiteindelijk niet zo ver komen en troffen in maart 2012 een schikking. Per saldo waren de waterschappen bijna 10 jaar verder, hadden gezamenlijk € 17,2 miljoen van de begrote € 25 miljoen gespendeerd en stonden anno 2012 met lege handen.

Het Waterschapshuis 2.0, twijfel en adviesrapporten
Sindsdien zijn de 26 waterschappen met elkaar in discussie over de vraag hoe het verder moet met hun Waterschapshuis. Een stuurgroep gaf de voorkeur aan een regie-organisatie en liet deze keuze evalueren door Gartner. Onder een regie-organisatie vanuit gemeentelijk perspectief, te verstaan de combinatie van een aantal KING-functies en functies van inkoopcombinaties als GovUnited en Dimpact.

Nu is Gartner niet bepaald een adviesbureau dat is gespecialiseerd in Nederlandse overheids ICT vraagstukken, maar primair een leverancier van ICT marktonderzoeksrapporten naar trends en marktaandelen op wereldschaal. Dus vond ik het niet vreemd dat twee waterschappen gingen twijfelen aan de bevindingen van Gartner en vervolgens een contra-expertise lieten uitvoeren door René Veldwijk van Ockham. Zijn rapport `Vragen bij het Waterschapshuis 2.0` laat geen spaan heel van het Gartner-onderzoek. Daardoor is de twijfel onder de 26 waterschappen over de toekomst van het samenwerkingsverband enorm toegenomen. De verdeeldheid over de richting is zo groot dat de bestuursvergadering op 11 november aanstaande een crisis binnen de Unie van Waterschappen kan veroorzaken.

Lessons learned
Wat kunnen gemeenten hiervan leren bij de ontwikkeling van nieuwe ICT samenwerkingsverbanden?
1.    Zorg bij projecten voor een gedegen project governance die gedisciplineerd wordt nageleefd en maak daarbij goede afspraken die van de stuurgroep vereisen dat potentiële conflicten steeds in de kiem worden gesmoord.
2.    Maak bij aanbestedingen van software zoveel als mogelijk keuzes die passen binnen marktwerking op basis van concurrentie (in aanbestedingstermen: leveringen in plaats van diensten). Dat voorkomt regelmatige discussie over meerwerk en zorgt dat u bij een eventuele mislukking alsnog binnen acceptabele kaders (qua kosten en doorlooptijd) kunt kiezen voor de nr. 2 of de nr .3.
3.    Houdt rekening met de mogelijkheid van mislukking en besteed daarom in de business case en de samenwerkingsovereenkomst, maar ook in de aanbestedingen en contracten met leveranciers, ruimschoots aandacht aan afspraken over en de uitwerking van uw exit strategie.
4.    ‘Gooi uw oude schoenen niet direct weg’ oftewel blijf aandacht besteden aan actief opdrachtgeverschap in de relatie met huidige leveranciers die zullen worden vervangen door de nieuwe leverancier. Voorkom daarmee dat uw gemeente lijdend voorwerp wordt van een exit strategie van een huidige leverancier.
5.    Huur alleen onafhankelijke adviesbureaus in met een bewezen ‘track record’ in de gemeentelijke overheid. Zorg bij aanbestedingen dat bewezen kennis en vaardigheden het gunningscriterium kwaliteit overheersen en zorg dat kwaliteit zwaarder weegt dan prijs bij de beoordeling van de economisch meest voordelige aanbieding.

Schaalgroottevoordelen
Hoewel er meestal niet veel terecht komt van de beloofde kostenbesparing door schaalvergroting, begrijp ik waarom gemeenten aan de slag gaan met schaalvergroting van onderaf. Anders wordt het immers via herindeling van bovenaf opgelegd. Maar de waterschappen bewijzen dat er op het gebied van ICT samenwerking van alles fout kan gaan. Zij hebben samen € 17,2 miljoen belastinggeld over de balk gesmeten met slecht georganiseerde ICT samenwerking. Dat is € 660.000 per waterschap.

Hopelijk helpt mijn blog bij het voorkomen dat 408 gemeenten ieder ook bijna 7 ton, dus samen een kwart miljard belastinggeld over diezelfde balk smijten, want anders blijft er van de mogelijke schaalgroottevoordelen door samenwerking wel erg weinig over.


Blog verschenen op de inGovernment website (voorheen Proces & Document).

Terug naar de vorige pagina
FacebookTwitterLinkedIn



Overige berichten

Actueel

Itris naar TSS
05-10-2016. Enkele maanden na de overname van NCCW heeft Total Spec... lees meer

Vicrea naar PinkRoccade
06-06-2016. Vicrea, leverancier van BAG en GEO software, is overgen... lees meer

Omzet Centric in 2016 gedaald, winst ...
06-06-2016. Het informaticabedrijf Centric van aandeelhouder Sander... lees meer

Contactgegevens

ITEM-C
Wommelgemhof 11
4826 GV Breda
076 - 542 522 3
06 - 83 177 041




TwitterLinkedIn